Ay, gökyüzünün en hızlı cismidir: günde yaklaşık 13 derece ilerler, bir burcu iki buçuk günde geçer ve zodyakı 27,3 günde dolaşır. Güneş'e göre aynı evreye dönmesi ise 29,5 gün sürer; buna kavuşum ayı denir. Ay takvimi bu döngüyü üç katmanda okur.
1. Evreler
Evre, Ay ile Güneş arasındaki boylam farkıdır. Fark 0° ise Yeni Ay (Ay görünmez), 90° ise İlk Dördün, 180° ise Dolunay, 270° ise Son Dördün. Aradaki dört evre hilal ve şişkin ay olarak adlandırılır. Dört ana evrenin anı dakika düzeyinde hesaplanabilir; Ay takvimi sayfası her ay için bu anları Türkiye saatiyle ve Ay'ın o andaki burcuyla listeler.
Geleneksel metinlerde Yeni Ay bir döngünün açılışı, Dolunay görünürlüğün ve gerilimin zirvesi, dördünler ise yön değiştirme noktaları olarak betimlenir. Bunlar bir olayın olacağı anlamına gelmez; döngünün hangi aşamasında bulunulduğunu tanımlar.
2. Burç geçişleri
Ay her burçta yaklaşık iki buçuk gün kalır. Geçiş anı, Ay boylamının 30 derecelik bir sınırı kestiği andır ve saat düzeyinde bilinir. Bu katman iki yerde önem kazanır:
- Doğum haritasında Ay burcu. Doğum günü Ay burç değiştiriyorsa, saat bilinmeden Ay burcu kesin değildir. Ay hesaplayıcısı saat girilmediğinde bunu ayrıca söyler: ya "bu gün Ay bütün gün aynı burçta, burç kesin" ya da "saat 17:30'da geçiş var, doğru burç için saat gerekir".
- Günlük takip. Ay'ın bulunduğu burç, geleneksel takvimlerde günün tonunu betimlemek için kullanılır.
3. Ay günleri
Geleneksel Ay takvimi kavuşum ayını otuz güne böler. Posien'de kullanılan tanım şudur: 1. gün Yeni Ay anında başlar; her sonraki gün, seçilen yerdeki ay doğuşuyla başlar. Ay doğuşları yaklaşık 24 saat 50 dakika arayla geldiği için 29,5 günlük bir döngüye 29 ya da 30 doğuş sığar. Bu yüzden 30. gün her döngüde bulunmaz; bazı döngülerde ilk gün yalnızca birkaç saat, hatta birkaç dakika sürer.
Ay doğuşu yere bağlıdır. Türkiye'nin doğusunda ay İstanbul'dan yaklaşık bir saat önce doğar; gün sınırına yakın saatlerde gün numarası buna göre değişebilir. Ay hesaplayıcısında yer seçildiğinde Ay günü o yerin doğuşuna göre hesaplanır.
Her Ay gününün geleneksel bir imgesi ve teması vardır: ilk gün kandil ve hazırlık, on birinci gün taç ve yüksek enerji, otuzuncu gün kuğu ve kapanış gibi. Takvim sayfasının altında otuz günün betimlemesi bulunur. Metinler geleneği aktarır; bir günün "uygun" ya da "uygunsuz" olduğunu bildirmez. Geleneksel takvimlerde saç kesimi ve bakım gibi konuların belirli günlerle anıldığı da bu betimlemelerin bir parçasıdır.
Üç katman birlikte
Bir gün için üç bilgi birlikte okunur: evre (döngünün neresi), burç (hangi ton), Ay günü (geleneksel sayım). Örneğin "Küçülen Hilal, Ay Başak'ta, 27. gün" döngünün sonuna yaklaşıldığını, ayrıntı ve düzen temalarının öne çıktığını ve sayımın kapanışa yakın olduğunu tanımlar.
Özet: Ay takvimi bir öngörü aracı değil, bir zaman ölçeğidir. Evre ve geçiş anları hesaplanır, Ay günü tanımla türetilir; üçü de sayfada dakikasıyla yazılıdır.
Bu yazı genel bir anlatımdır. Kavramı ve yöntemi betimler. Kendi haritanızdaki karşılığını görmek için doğum haritası aracını, astrolog yorumu için Danışmanlık sayfasını kullanabilirsiniz.