Nasıl hesaplıyoruz
Bir doğum haritası, tek bir ana ait gökyüzü fotoğrafıdır. Sonucun doğruluğu fotoğrafın hangi saniyede çekildiğine bağlıdır. Bu sayfa o saniyeye nasıl ulaştığımızı anlatır.
Hesaplama adımları
Girdiğiniz üç bilgi — tarih, saat, yer — sonuca giden zincirin başıdır. Zincir şöyle işler:
- Doğum yeri bir koordinata (enlem, boylam) çözülür.
- O koordinatın hangi saat dilimi bölgesine düştüğü belirlenir.
- Doğum tarihindeki kurallara göre o bölgenin UTC offset'i bulunur.
- Yerel doğum anı offset kullanılarak UTC'ye çevrilir.
- UTC anı için gök cisimlerinin ekliptik boylamları hesaplanır.
- Koordinat ve an birlikte kullanılarak ev sınırları çıkarılır.
Zincirin üçüncü halkası, farklı sitelerin farklı sonuç vermesinin başlıca sebebidir.
Saat dilimi sorunu
Türkiye'nin saat uygulaması sabit kalmadı. Yaz saati uygulaması yıllar içinde farklı tarihlerde başlayıp bitti, bazı yıllar hiç uygulanmadı, 2016'da kalıcı hâle geldi. Doğum saati bu geçişlerin yakınına düşen biri için bir saatlik bir hata, yükselen burcun tamamen değişmesi anlamına gelebilir.
Bu yüzden offset'i tahmin etmiyoruz. IANA saat dilimi veritabanının (tzdb) tarihsel kayıtları ile saat dilimi sınır verisini birlikte kullanıyoruz; ikisi de uygulamanın içinde, çevrimdışı duruyor. Dışarıya bir API çağrısı yapılmıyor.
Ekranda görünür. Sonuç sayfası hangi offset'in kullanıldığını yazar — örneğin "doğum anı UTC+02:00 olarak hesaplandı". Bu satır bir ayrıntı değil, hesabın denetlenebilir olmasının koşuludur.
Offset alanı kilitli değildir. Elinizde nüfus kaydı, doğum belgesi ya da başka bir kaynaktan gelen farklı bir bilgi varsa formun gelişmiş bölümünden değeri kendiniz belirleyebilirsiniz; hesap sizin verdiğiniz değerle yapılır ve sonuçta bunun elle girildiği belirtilir.
Gezegen konumları
Gök cisimlerinin konumları Astronomy Engine ile hesaplanıyor. MIT lisanslı, açık kaynak bir kütüphane; gezegen konumlarını yay saniyesi düzeyinde doğrulukla üretiyor. Hazır bir tablo dosyasından okumak yerine konumlar istek anında hesaplanıyor, dolayısıyla tarih aralığı bir efemeris dosyasının kapsamıyla sınırlı değil.
İlk sürüm Güneş, Ay ve Merkür'den Plüton'a kadar olan gezegenleri kapsıyor. Chiron ve Lilith gibi asteroit ve hesaplanmış noktalar bu sürümde yok; kullanılan kütüphane bu cisimleri vermiyor ve tahmini bir değer üretmek yerine listeyi eksik bırakmayı tercih ettik.
Ev sistemi
Ev sınırları Placidus yöntemiyle hesaplanıyor; Türkiye'de en yaygın kullanılan sistem bu. Placidus, ev sınırlarını doğrudan bir formülle değil, yinelemeli bir yaklaşımla bulur: bir noktanın gündüz yayının belirli bir oranını tamamladığı an aranır ve bu arayış istenen hassasiyete inene kadar tekrarlanır.
Kutup bölgelerine yakın enlemlerde Placidus tanımsız hâle gelir; kimi ev sınırları matematiksel olarak hesaplanamaz. Böyle bir enlem söz konusu olduğunda sonuç sayfası sessiz kalmaz, durumu açıkça bildirir.
Dereceler ve sınırlar
Sonuçta yalnızca burç adı değil, derece ve dakika da yazılır. "Ay Koç'ta" yerine "Ay: Koç 29°58'". Aradaki fark önemlidir: ikinci gösterim, yerleşimin burç sınırına ne kadar yakın olduğunu da söyler.
Bir gök cismi bir burcun başına ya da sonuna iki dakikadan yakınsa yanına küçük bir not düşülür. Böyle durumlarda doğum saatindeki birkaç dakikalık bir belirsizlik yerleşimi komşu burca kaydırabilir; bunu okuyucudan saklamak yerine göstermeyi tercih ediyoruz.
Doğrulama
Hesaplayıcı, sonuçları bilinen referans haritalarla karşılaştıran bir test paketiyle birlikte geliştiriliyor. Gezegen konumları NASA JPL Horizons verisiyle, ev başlangıçları Placidus'un tanımıyla sınanıyor. Test kümesi farklı enlemleri ve farklı on yılları kapsıyor; özellikle 1970 öncesi Türkiye doğumları, saat dilimi geçmişinin en kırılgan olduğu aralık olduğu için ayrıca yer alıyor.
Bilinen sınırlar
- 1970 öncesi saat dilimi kayıtları dünyanın her yeri için kesin değildir; tzdb bu dönem için yer yer en iyi tahmini verir. Elle offset girme seçeneği bu yüzden var.
- Doğum saati çoğu zaman kayıtlara yuvarlanarak geçer. On beş dakikalık bir sapma, yükselen derecesini birkaç derece kaydırabilir.
- Şehir çözümlemesi şehir merkezini esas alır. Büyük şehirlerde ilçeler arası mesafe koordinatı biraz kaydırır; gezegen konumlarında etkisi ihmal edilebilir, ev sınırlarında çok küçüktür.
- Asteroitler ve hesaplanmış noktalar bu sürümde yer almaz.
Kapsam. Bu sayfa sitedeki ücretsiz hesaplama araçlarının yöntemini anlatır; otomatik metinler yerleşimleri betimler. Kişiye özel astrolog yorumu için Danışmanlık paketleri vardır. İçerik sağlık, hukuk ve para konularında yönlendirme içermez.